Prawo oświatowe – jak nadążyć za zmieniającymi się przepisami?

Zasady prawne, które kształtują codzienność szkolną stanowią fundament systemu edukacji w Polsce. Od Ustawy Prawo Oświatowe, po akty prawa miejscowego – każdy dokument ma wpływ na pracę nauczycieli oraz funkcjonowanie szkół i placówek edukacyjnych.

Gdzie szukać przepisów, regulujących pracę Nauczycieli i Dyrektorów szkół oraz jak nadążyć za zmianami w przepisach? 

Ustawy i rozporządzenia: najważniejsze dokumenty regulujące pracę nauczyciela

Ustawa Prawo Oświatowe 

Głównym źródłem prawa oświatowego są ustawy. Dla nauczycieli oraz dyrektorów szkół tą najważniejszą ustawą jest ta z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe

Dlaczego jest tak istotna? Ponieważ stanowi nadrzędną normę regulującą system oświaty w Polsce. Ustawa o Prawie Oświatowym reguluje najważniejsze aspekty pracy zawodu nauczyciela. To właśnie od zapisów tejże ustawy zależy:

  • zadania i zasady funkcjonowania systemu edukacji,
  • zasady kształcenia, 
  • prawa i obowiązki uczniów, 
  • prawa i obowiązki rodziców, nauczycieli i dyrektorów,
  • zasady finansowania i nadzoru nad szkolnictwem. 

Ustawa Karty Nauczyciela

Karta Nauczyciela jest bardziej szczegółową ustawą od Ustawy o Prawie Oświatowym, która doprecyzowuje zapisy Ustawy o Prawie Oświatowym. Karta Nauczyciela określa prawa i obowiązki nauczycieli, możliwości awansu zawodowego, ocenę pracy, kwalifikacje i zasady etyki zawodowej.

Zarówno ustawa Karty Nauczyciela jak i Prawa Oświatowego zostały uchwalone wiele lat temu, co nie oznacza, że ustawy nie zmieniają się i nie ulegają stosunkowo częstym modyfikacjom. Przykładowo, niedawna nowelizacja Karty Nauczyciela została wprowadzona 05.09.2023r. Zmiany dotyczyły m.in. możliwości przechodzenia na wcześniejszą emeryturę przez nauczycieli czy zmiany awansu zawodowego nauczycieli. Jak widać nowelizacje w ustawach mogą znacząco zmienić zasady pracy w zawodzie nauczyciela. 

Ustaw, które regulują pracę nauczycieli jest więcej (chociażby ta o opiece zdrowotnej nad uczniami – Ustawa z dnia 12 kwietnia 2019 r.). Niemniej wymienione wyżej ustawy stanowią fundamenty dla organizacji i funkcjonowania systemu edukacji.

Rozporządzenia 

Rozporządzenia wydawane są przez organy władzy (w przypadku oświaty najczęściej jest to np. Minister Edukacji Narodowej).  Ich rolą jest doprecyzowanie i uzupełnienie ustaw.  
W praktyce zawodu nauczyciela rozporządzenia określają szczegółowe zasady organizacji i prowadzenia szkół i placówek, programy nauczania, podstawy programowe, kryteria oceniania, zasady rekrutacji i awansu zawodowego nauczycieli, zasady wynagradzania i ubezpieczania nauczycieli, zasady bezpieczeństwa i higieny w szkołach i placówkach itp.. Tego rodzaju rozporządzeń jest dużo. Jednym z istotniejszych jest Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.

Akty prawa miejscowego

Akty prawa miejscowego w kontekście pracy nauczycieli mogą regulować różnorodne kwestie związane z organizacją i funkcjonowaniem szkół oraz warunkami pracy nauczycieli na danym obszarze. W aktach prawa miejscowego możemy znaleźć zapisy o lokalizacji i strukturze szkół, zasady rekrutacji uczniów, wynagrodzenie nauczycieli (dodatki za specjalne warunki pracy), warunki zatrudnienia, urlopy. Akty prawa miejscowego są ważnym narzędziem dostosowania przepisów do specyfiki lokalnej społeczności i mogą mieć istotny wpływ na pracę nauczycieli w regionie. Ich znajomość wymaga śledzenia lokalnych przepisów.

Gdzie szukać informacji o aktualnych przepisach? 

Aby być na bieżąco z aktualnym stanem prawa oświatowego, nauczyciele i dyrektorzy powinni sprawdzać w oficjalnych źródłach: 

  • Dziennik Ustaw – oficjalny organ publikujący ustawy i rozporządzenia, dostępny w wersji papierowej i elektronicznej na stronie https://dziennikustaw.gov.pl
  • Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP) – baza danych zawierająca ustawy i rozporządzenia. Dostępna na stronie https://isap.sejm.gov.pl
  • Strona internetowa Centralnej Komisji Egzaminacyjnej – zawierająca informacje o egzaminach zewnętrznych, w tym terminach, zasadach, arkuszach i wynikach. Dostępna na stronie https://cke.gov.pl

O wszystkich zmianach w przepisach informuje na bieżąco Ośrodek Rozwoju Edukacji https://www.ore.edu.pl/. Jest to publiczna placówka doskonalenia nauczycieli prowadzona przez Ministra Edukacji i Nauki.  

Podsumowanie 

Zmieniające się zapisy w prawie oświatowym wymagają od nauczycieli oraz dyrektorów konieczności ciągłego dostosowania się do nowych przepisów. Nadążenie za nimi może okazać się sporym wyzwaniem, szczególnie, gdy nie zawsze jest jasne jak te przepisy interpretować.
Mając to na uwadze stworzyliśmy szkolenia dla kadry pedagogicznej, które odpowiadają na potrzeby związane z dostosowaniem pracy Nauczycieli i Dyrektorów Szkół do istniejących przepisów. Sprawdź naszą aktualną propozycję szkoleń: https://kire.pl/kategorie/szkolenia/

#post-4803

Zastosowanie Narzędzi Coachingowych w Pracy Nauczyciela

W dzisiejszych dynamicznych realiach edukacyjnych, nauczyciele stoją przed wyzwaniami, którym trudno sprostać jedynie tradycyjnymi metodami nauczania. Współczesna edukacja wymaga nowoczesnych narzędzi i podejść, które nie tylko przekazują wiedzę, ale także wspierają uczniów w ich osobistym rozwoju, kształtują wartości i umiejętności oraz przygotowują ich do sukcesu w dorosłym życiu. Jednym z najbardziej obiecujących narzędzi wspierających ten cel jest coaching.

Co To Właściwie Jest Coaching?

Coaching jest procesem (trwa w czasie – nie jest jednorazowy) opartym na komunikacji między coachem a klientem lub coachem a grupą (coaching grupowy, coaching zespołu), którego celem jest przyspieszenie tempa rozwoju i poprawa działania. Opiera się on na założeniu, że klient w coachingu nie wymaga naprawiania, posiada wszystkie potrzebne zasoby (lub są one dla niego łatwo dostępne), aby osiągnąć pozytywną dla siebie zmianę. W związku z tym coaching polega na wsparciu klienta w:

  • wyznaczeniu swoich własnych celów,
  • uświadamianiu sobie swoich mocnych stron i strategii działania, które się sprawdzają,
  • rozpoznaniu barier, z którymi musi się zmierzyć w drodze do celu,
  • wypracowaniu nowych sposobów myślenia i działania,
  • ułożeniu i realizacji planu działania.

Głównym celem bezpośrednim coachingu jest:

  • poszerzanie świadomości klienta,
  • inspirowanie go do podejmowania działań i wyzwań, eksperymentów,
  • stymulowanie do podejmowania decyzji, brania odpowiedzialności, wychodzenia z inicjatywą.

Coaching w większości wypadków prowadzony jest z pojedynczą osobą (nawet jeśli jest to coaching grupowy, to każdy pracuje nad swoimi celami), rzadziej z zespołem. W głównej mierze pomaga on więc jednostkom. Jednak jeśli prowadzony jest w organizacjach z wieloma lub z kluczowymi jej pracownikami / zespołami, to może skutecznie przyczynić się do rozwoju oraz do wzrostu całej organizacji.

Ważne jest jednak, aby nie traktować coachingu jako procesu samego w sobie. Wykracza poza procesualne ujęcie, jest raczej filozofią wsparcia, która pomaga jednostkom maksymalizować swój potencjał.

Korzyści Wynikające Z Zastosowania Metod Coachingowych W Edukacji

Coaching w kontekście edukacji jest stosunkowo nowym podejściem, które zyskuje coraz większe zainteresowanie wśród nauczycieli i pedagogów. Jako narzędzie pracy pedagogicznej i wychowawczej szczególną popularność zyskał wśród nauczycieli w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Australii i Niemczech. W wymienionych krajach nauczyciel bardzo często pełni rolę coacha,czyli osoby wspierającej uczniów w ich rozwoju osobistym, akademickim i zawodowym.

Coaching może być potężnym narzędziem wspierającym nauczycieli w doskonaleniu ich warsztatu pedagogicznego. Może również pozytywnie wpłynąć na budowanie efektywnych relacji z uczniami i rodzinami.

Co Zyska Uczeń?

Beneficjentem zastosowania metod coachingowych przez nauczycieli będą przede wszystkim uczniowie. Oto kilka kluczowych aspektów, które wyjaśniają, dlaczego coaching jest obiecującym narzędziem w nowoczesnej edukacji.

  • Indywidualizacja i Rozwój Osobisty

Coaching umożliwia nauczycielom dostosowanie podejścia do potrzeb każdego ucznia. Poprzez indywidualne sesje coachingowe, nauczyciele mogą lepiej zrozumieć mocne strony, słabości, cele i wyzwania uczniów, co pozwala im lepiej dostosować metody nauczania i wsparcia. Coaching skupia się nie tylko na przekazywaniu wiedzy, ale także na wspieraniu uczniów w rozwoju osobistym. U jego podstaw leży założenie, że każdy uczeń jest jednostką niepowtarzalną, mającą własne potrzeby i możliwości. W związku z tym, istotne jest uznanie autonomii ucznia i jego odpowiedzialności za własny rozwój. Nauczyciel może jednak ten rozwój aktywnie wspierać poprzez kierowanie refleksji, pomaganie w określaniu celów oraz motywowanie do samorozwoju. W pracy z uczniami, nauczyciel stosuje różne techniki coachingu, takie jak model GROW, który pozwala na skuteczne ustalanie celów, analizę rzeczywistości, generowanie opcji oraz podejmowanie decyzji.

  • Wspieranie aktywnego uczenia się i odpowiedzialności

Coaching promuje aktywne uczenie się, zachęcając uczniów do aktywnego angażowania się w proces nauki, samodzielnego myślenia i rozwiązywania problemów. Zamiast jedynie przekazywać informacje, nauczyciele jako coachowie stawiają pytania, prowokują do refleksji i wspierają w poszukiwaniu odpowiedzi. Praca z uczniem w formie coachingu sprzyja również budowaniu jego samoświadomości i poczucia odpowiedzialności za własne postępy. Ucząc się rozumie swoje mocne strony, słabości oraz wie jak stawiać sobie i realizować cele. Ponadto, uczniowie stają się bardziej świadomi swojego potencjału i drogi do rozwoju.

  • Rozwój umiejętności interpersonalnych i budowanie relacji opartych na zaufaniu

Kluczowym elementem skutecznego coachingu jest budowanie relacji opartych na zaufaniu i współpracy. Nauczyciele, którzy praktykują coaching, tworzą bezpieczne i wspierające środowisko, w którym uczniowie mogą być otwarci na eksperymentowanie, popełnianie błędów i uczenie się na nich. Dzięki temu uczniowie czują się pewniej w dzieleniu się swoimi wyzwaniami oraz progresem. W modelu coachingu, relacja nauczyciel-uczeń przestaje być oparta na hierarchii, a staje się relacją opartą na współpracy, szacunku i akceptacji. Nauczyciel przestaje być jedynie autorytetem, a staje się organizatorem procesu kształcenia.

  • Przygotowanie do przyszłości

Coaching pomaga uczniom rozwijać umiejętności, które są niezbędne w dzisiejszym dynamicznym i zmieniającym się świecie, takie jak elastyczność, adaptacyjność, kreatywność i umiejętność rozwiązywania problemów. Przygotowuje ich także do aktywnego uczestnictwa w społeczeństwie i rynku pracy. Co jednak najistotniejsze, to stwarza warunki do budowania poczucia własnej wartości, szacunku do siebie i innych.

Wszystkie wyżej wymienione czynniki sprawiają, że coaching staje się coraz bardziej istotnym narzędziem w nowoczesnej edukacji, wspierając uczniów nie tylko w zdobywaniu wiedzy, ale również w rozwoju kompetencji potrzebnych do osiągnięcia sukcesu w życiu osobistym i zawodowym.

Co Zyskają Inni Nauczyciele?

Obecność w szkole wykwalifikowanego nauczyciela-coacha może wiązać się z szeregiem korzyści nie tylko dla uczniów, ale też dla innych nauczycieli.

  • Rozwój Umiejętności Pedagogicznych

Coaching umożliwia nauczycielom refleksję nad własną praktyką pedagogiczną. Dzięki regularnym sesjom coachingowym mogą identyfikować swoje mocne strony oraz obszary do poprawy, co prowadzi do doskonalenia ich umiejętności dydaktycznych i metodycznych.

  • Efektywna Komunikacja z Uczniami i Rodzicami

Metody coachingowe wspierają nauczycieli w doskonaleniu umiejętności komunikacyjnych, co przekłada się na lepsze relacje z uczniami i ich rodzicami. Poprzez aktywne słuchanie i zadawanie trafnych pytań, nauczyciele mogą lepiej zrozumieć potrzeby i oczekiwania swoich podopiecznych i ich rodziców.

  • Motywacja i Samorealizacja

Działania coachingowe pomagają nauczycielom określić swoje cele zawodowe i osobiste oraz opracować strategie ich osiągania. Umożliwiają też skoncentrowanie uwagi na własnym rozwoju oraz utrzymanie motywacji, nawet w obliczu trudności wychowawczych czy kryzysu wypalenia zawodowego.

  • Kreatywność i Innowacyjność w Nauczaniu

Coaching sprzyja otwartości na nowe pomysły i metody nauczania. Nauczyciele, którzy korzystają z metod coachingowych, często są bardziej skłonni eksperymentować z nowymi technikami dydaktycznymi, co może prowadzić do bardziej efektywnego procesu uczenia się wśród uczniów.

Jak Wprowadzić Metody Coachingowe Do Pracy Nauczyciela?

Wprowadzenie coachingu do pracy nauczyciela wymaga zrozumienia i akceptacji jego wartości oraz zaangażowania dyrekcji szkoły w stworzenie odpowiednich warunków do jego realizacji. Dostęp do wsparcia, promowanie kultury rozwoju oraz zapewnienie wsparcia zarówno indywidualnego, jak i grupowego są kluczowe dla skutecznego wprowadzenia coachingu do pracy nauczyciela i wspierania ich w ciągłym doskonaleniu zawodowym.

  • Zapewnienie Wsparcia Organizacyjnego

Organizacje edukacyjne, takie jak szkoły i placówki edukacyjne, mogą wprowadzić programy coachingowe dla swoich nauczycieli poprzez zapewnienie dostępu do wykwalifikowanych coachów oraz czasu na sesje coachingowe. Wsparcie organizacyjne może obejmować także dostęp do materiałów edukacyjnych, narzędzi i zasobów wspierających proces coachingowy. Takie narzędzia coachingowe możesz zdobyć za darmo w przygotowanym przez Krakowski Instytut Rozwoju Edukacji kursie e-learningowym „Podstawy coachingu i elementy coachingu w edukacji”. Ważne jest, aby zarządzanie programem coachingowym było klarowne i dobrze zorganizowane, aby nauczyciele mogli skorzystać z tych zasobów w sposób efektywny i konsekwentny. Dzięki kursowi uda Ci się ten cel osiągnąć.

  • Promowanie Kultury Rozwoju

Istotne jest promowanie kultury rozwoju wśród nauczycieli poprzez tworzenie atmosfery otwartości na rozwój zawodowy. To może obejmować wspieranie inicjatyw samorozwojowych, takich jak czytanie książek o coachingu, uczestnictwo w kursach online czy uczestnictwo w konferencjach branżowych. Organizowanie szkoleń i warsztatów z zakresu coachingu może również przyczynić się do stworzenia kultury ciągłego doskonalenia, zachęcając nauczycieli do refleksji nad własną praktyką i poszukiwania nowych sposobów rozwoju zawodowego.

  • Wsparcie Indywidualne i Grupowe

Sesje coachingowe mogą odbywać się indywidualnie lub w grupach, w zależności od potrzeb i preferencji nauczycieli. Indywidualne sesje coachingowe pozwalają nauczycielom skupić się na własnych celach i wyzwaniach oraz otrzymać spersonalizowane wsparcie od coacha. Sesje grupowe natomiast umożliwiają nauczycielom wymianę doświadczeń, refleksję nad praktyką zawodową oraz wspólne poszukiwanie rozwiązań dla wspólnych wyzwań. Wsparcie indywidualne i grupowe powinno być elastyczne i dostosowane do potrzeb nauczycieli, zapewniając im wsparcie na różnych etapach ich rozwoju zawodowego.

Zastosowanie metod coachingowych w pracy nauczyciela to innowacyjne podejście, które może przynieść liczne korzyści zarówno dla nauczycieli, jak i ich uczniów. Poprzez wspieranie rozwoju osobistego, doskonalenie umiejętności pedagogicznych oraz budowanie efektywnych relacji międzyludzkich, coaching staje się ważnym narzędziem w doskonaleniu edukacji i kształtowaniu lepszej przyszłości dla wszystkich zaangażowanych stron.

Zapisz Się Na Bezpłatny Kurs: Podstawy Coachingu I Elementy Coachingu W Edukacji

Jeśli jesteś zainteresowany pogłębieniem swojej wiedzy na temat coachingu w edukacji, warto zastanowić się nad skorzystaniem z możliwości odbycia bezpłatnego kursu e-learningowego „Podstawy coachingu i elementy coachingu w edukacji” w Krakowskim Instytucie Rozwoju Edukacji. Kurs może stanowić cenny zasób wzbogacający wiedzę nauczycieli o skuteczne strategie coachingu w kontekście pracy z uczniami. Kurs kończy się uzyskaniem certyfikatu, a po jego ukończeniu można kontynuować naukę na poziomie zaawansowanym, gdzie można odbyć sesję z certyfikowanym coachem-superwizorem.

Nasz kurs online stanowi wygodną i elastyczną formę nauki, umożliwiającą dostęp do materiałów dydaktycznych i zasobów edukacyjnych o każdej porze dnia i nocy. Dzięki takiej formie nauczyciele mogą rozwijać swoje kompetencje zawodowe w dogodnym dla siebie czasie i tempie, co pozwala efektywnie połączyć pracę zawodową z kontynuacją własnego rozwoju zawodowego.

#post-4709

Tekstoterapia kulturowa. Ścieżka kompetencji

Autor: Anna Kapusta – antropolożka społeczna i literaturoznawczyni. Biblioterapeutka, twórczyni i praktyczka koncepcji tekstoterapii kulturowej.

W Polsce nie istnieje formalnie zawód biblioterapeuty, co sprawia, że mimo oficjalnej certyfikacji biblioterapeutycznej, nadawanej aktualnie przez Polskie Towarzystwo Biblioterapeutyczne we Wrocławiu oraz Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, zajęcia i warsztaty biblioterapeutyczne oraz bajkoterapeutyczne prowadzone są przez osoby o różnych kompetencjach i predyspozycjach profesjonalnych. W takich warunkach instytucjonalnych i społecznych budowałam własną, autorską koncepcję i praktykę tekstoterapii kulturowej, którą konsekwentnie kontynuuję. Moja dotychczasowa ścieżka kompetencji w tym zakresie to – oprócz magisterium polonistycznego (komparatystycznego), zdobytego w Uniwersytecie Jagiellońskim w 2006 roku, ukończenia podyplomowych studiów z zakresu bibliotekoznawstwa i informacji naukowej (Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, 2019) – podwójny certyfikat biblioterapeuty, uzyskany w 2015 roku (Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie i Polskie Towarzystwo Biblioterapeutyczne we Wrocławiu). Pracę warsztatową łączę z aktywnościami naukowymi i badawczymi oraz popularyzatorskimi, których owocem było również przeprowadzenie w lipcu 2020 roku autorskiego kursu bajkoterapeutycznego pod tytułem Domowa bajkoterapia dla dzieci i dorosłych. Kurs pisania artystycznych bajek terapeutycznych (on-line) https://www.facebook.com/domowabajkoterapia/. Czym jest zatem dla mnie owa tekstoterapia kulturowa i odpowiadająca jej ścieżka kompetencji? Proponuję kilka przydatnych tropów profesjonalizacyjnych, wspierających przyszłych biblioterapeutów, bajkoterapeutów i tekstoterapeutów kulturowych.

Zacznij od wiedzy o tekstach kultury!

Teksty kultury to dorobek różnorodnych dziedzin ludzkiej twórczości, od sztuk performatywnych i wizualnych, poprzez literaturę, aż do terapeutycznych nurtów pracy z ciałem. Tradycyjnie biblioterapię w Polsce zalicza się do szerszego zbioru dziedzin arteterapii. W moim rozumieniu funkcjonowania tekstoterapii kulturowej, poszerzającej spektrum wiedzy i kompetencji biblioterapeutycznych, należy tu wykazać się wiedzą socjologiczną i antropologiczną. Jeśli więc chcemy budować udane projekty edukacyjne lub terapeutyczne, konieczne będzie ustawiczne dokształcanie się w tych obszarach. Tekstoterapia kulturowa to intensywne samokształcenie, również w dziedzinach folkloru i tradycji. Polecam w tym celu, pełen inspirujących tekstów kultury, Słownik Polskiej Bajki Ludowej pod redakcją Violetty Wróblewskiej https://bajka.umk.pl/

Praktykuj i publikuj!

Praca edukacyjna i terapeutyczna stanowiąca fundament biblioterapii, bajkoterapii i tekstoterapii kulturowej musi odbywać się w oparciu o superwizję i ewaluację środowiskową. Każdy, przeprowadzony warsztat powinien być nie tylko perfekcyjnie przygotowany, ale i poddany krytyce oraz recenzji w czasopismach fachowych. Ja swoje prace tekstoterapeutyczne publikowałam w czasopismach takich jak „Biblioterapeuta”, „Przegląd Biblioterapeutyczny” i „Hejnał Oświatowy”. Warto pisać i publikować artykuły naukowe oraz edukacyjne na podstawie zrealizowanych działań projektowych i dzięki temu zyskiwać konstruktywną krytykę, podnosząc systematycznie jakość swej pracy. Wrocławski „Przegląd Biblioterapeutyczny” udostępnia publikacje w wolnym dostępie w Internecie, dzięki czemu trafiają one do maksymalnie szerokiego grona odbiorców – http://bit.ly/kapustaanna

Świadomie popularyzuj swoją pracę!

Trzeci element ścieżki kompetencji biblioterapeutycznych, bajkoterapeutycznych i tekstoterapeutycznych, to jej odpowiedzialna i staranna popularyzacja. W ramach autorskiego kursu bajkoterapeutycznego skorzystałam z pomocy promocyjnej Radia Kraków. Udało się przygotować audycję pod tytułem Pochodzimy z bajek https://www.radiokrakow.pl/audycje/rozmowy-przed-hejnalem/pochodzimy-z-bajek/, której podcast dostępny jest w archiwum radia. Praca nad tą audycją była dla mnie okazją do przemyślenia wielu rozwiązań warsztatowych i dlatego polecam ten element kompetencji profesjonalnych, czyli umiejętność komentowania własnej  aktywności tak, aby trafiała ona do społeczeństwa, w tym grona rodziców i nauczycieli. W funkcji popularyzatorskiej wykorzystać można też lokalną prasę lub blogi tematyczne. Liczy się  inwencja!   

#post-4640