Nowy przedmiot w szkołach budzi szerokie zainteresowanie, nie tylko wśród uczniów i rodziców, ale także i nauczycieli. Czym jest edukacja zdrowotna i kto może jej uczyć? Sprawdź wymagane kompetencje, ograniczenia oraz ścieżki uprawnień.
Edukacja zdrowotna – jaki jest cel nowego przedmiotu?
O tym przedmiocie jest głośno już od kilku lat. Pojawił się w szkołach w roku szkolnym 2025/2026 i zastąpił wcześniejsze wychowanie do życia w rodzinie. Od 1 września 2026 roku edukacja zdrowotna jest przedmiotem obowiązkowym, podlega ocenianiu, a uzyskana ocena wpływa na średnią. W zajęciach mają uczestniczyć uczniowie klas IV-VIII szkoły podstawowej oraz wybrane klasy szkół ponadpodstawowych.
Co nowy przedmiot ma wnieść w życie podopiecznych? Młodzi ludzie codziennie podejmują decyzje, które wpływają na ich zdrowie. Wybierają, co zjedzą, jak spędzą wolny czas i komu zaufają, gdy szukają odpowiedzi na pytania o własne ciało czy samopoczucie. Edukacja zdrowotna ma pomóc im lepiej rozumieć te wybory i ich konsekwencje – rozwijać wiedzę, umiejętności oraz postawy potrzebne do dbania o siebie i innych.
Ważną częścią EZ jest profilaktyka, czyli zapobieganie problemom, zanim wpłyną na dojrzewanie i funkcjonowanie młodej osoby. Na lekcjach uczniowie mają uczyć się, jak rozpoznawać zagrożenia, korzystać z wiarygodnych informacji i szukać wsparcia w trudnych sytuacjach. Będę poznawać znaczenie empatii, odpowiedzialności i dobrych relacji dla zdrowia. Tak szerokie podejście pozwala połączyć troskę o organizm z dbałością o dobrostan psychiczny i społeczny.
O czym jest edukacja zdrowotna? Zakres tematyczny
Program edukacji zdrowotnej łączy zagadnienia z kilku dziedzin – co oznacza, że osoba prowadząca ten przedmiot powinna mieć wszechstronną wiedzę. Podczas lekcji jest miejsce zarówno na rozmowę o aktywności fizycznej, jak i o emocjach czy korzystaniu z internetu. Poszczególne tematy składają się na szerszy obraz zdrowia człowieka. Uczeń może dzięki temu dostrzec, jak codzienne nawyki, otoczenie i relacje wpływają na jego samopoczucie.
Jakie tematy porusza się na lekcjach edukacji zdrowotnej?
- Zdrowie fizyczne, ruch i odżywianie – higiena, profilaktyka, aktywność oraz wybory żywieniowe.
- Zdrowie psychiczne i społeczne – emocje, relacje, komunikacja i korzystanie ze wsparcia.
- Dojrzewanie – zmiany zachodzące w organizmie i potrzeby związane z dorastaniem.
- Profilaktyka uzależnień i higiena cyfrowa – rozpoznawanie zagrożeń oraz odpowiedzialne korzystanie z technologii.
- Zdrowie środowiskowe, wartości i postawy – wpływ otoczenia na zdrowie oraz odpowiedzialność za siebie i innych.
Treści powinny być oczywiście dostosowywane do wieku uczniów. Same zajęcia również mają być prowadzone w sposób angażujący, np. w formie dyskusji, pracy w grupach, ćwiczeń warsztatowych czy analiz przypadków.
Edukacja zdrowotna a edukacja seksualna – czym się różnią?
Od roku szkolnego 2026/2027 funkcjonują dwa odrębne przedmioty: obowiązkowa edukacja zdrowotna oraz nieobowiązkowa edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne. Z tych drugich zajęć rodzice niepełnoletniego ucznia mogą zrezygnować, składając pisemne oświadczenie dyrektorowi szkoły; uczeń pełnoletni robi to samodzielnie. Zajęcia dotyczące zdrowia seksualnego nie podlegają ocenianiu. Rozróżnienie obu przedmiotów ma znaczenie też przy sprawdzaniu kompetencji nauczycieli.
Kto może uczyć edukacji zdrowotnej?
Kwalifikacje do nowego przedmiotu mogą wynikać z ukończenia odpowiednich studiów, ale również z wykształcenia, które nauczyciel już posiada. Wśród osób uprawnionych do nauczania edukacji zdrowotnej znajdują się m.in.:
- nauczyciele biologii,
- nauczyciele przyrody,
- nauczyciele wychowania fizycznego,
- nauczyciele psycholodzy,
- nauczyciele z kwalifikacjami do prowadzenia zajęć WDŻ.
Od września 2026 roku katalog obejmuje także nauczycieli edukacji dla bezpieczeństwa, a w odniesieniu do szkoły podstawowej przewiduje też kwalifikacje z kształcenia obronnego. Musimy jednak pamiętać, że uprawnienia do zajęć edukacji zdrowotnej nie równają się automatycznie kwalifikacjom do edukacji seksualnej.
Co ważne, szkoła może powierzyć prowadzenie zajęć EZ kilku specjalistom, z których każda ma wymagane kwalifikacje. Pozwala to wykorzystać różne doświadczenia i przygotowanie członków zespołu.
Nie tylko nauczyciele. Kto jeszcze może mieć uprawnienia do edukacji zdrowotnej?
Ciekawą informacją jest to, że możliwość prowadzenia lekcji z edukacji zdrowotnej – zwłaszcza z obszaru zdrowia seksualnego – mają również absolwenci określonych studiów związanych z ochroną zdrowia. Przepisy wymieniają studia przygotowujące do zawodu:
- lekarza i lekarza stomatologa,
- farmaceuty,
- pielęgniarki i położnej,
- diagnosty laboratoryjnego,
- fizjoterapeuty,
- ratownika medycznego.
W każdym z tych przypadków wymagane jest dodatkowo przygotowanie pedagogiczne. Doświadczenie w pracy z pacjentami może wzbogacić lekcje, lecz samo w sobie nie zastępuje przygotowania do pracy nauczyciela.
Osobną grupę stanowią absolwenci zdrowia publicznego, dietetyki i żywienia człowieka. W tej ścieżce rozporządzenie Ministerstwa Edukacji Narodowej wskazuje jako warunek ukończenie studiów pierwszego i drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich oraz posiadanie przygotowania pedagogicznego.
Jak zdobyć kwalifikacje do prowadzenia lekcji z edukacji zdrowotnej?
Jeśli Twoje dotychczasowe kwalifikacje nie obejmują nauczania nowego przedmiotu, możesz zapisać się na studia podyplomowe z edukacji zdrowotnej. To dobry sposób na rozwinięcie kompetencji z zakresu zdrowia psychicznego, fizycznego i społecznego bez konieczności kończenia pełnych studiów magisterskich.
Sprawdź ofertę studiów podyplomowych KIRE lub skontaktuj się z nami, aby dobrać ścieżkę kształcenia do swoich kwalifikacji i planów zawodowych. Pomożemy Ci ustalić, jakiego przygotowania potrzebujesz, by rozpocząć prowadzenie zajęć z edukacji zdrowotnej.
Najczęściej zadawane pytania?
Na czym polega edukacja zdrowotna?
Edukacja zdrowotna uczy, jak dbać o zdrowie fizyczne i psychiczne, budować dobre relacje oraz podejmować świadome decyzje na co dzień. Obejmuje m.in. odżywianie, aktywność ruchową, profilaktykę uzależnień i bezpieczeństwo w internecie. Podczas zajęć uczniowie ćwiczą również rozpoznawanie zagrożeń, ocenę informacji o zdrowiu i szukanie pomocy.
Jakie kompetencje powinien mieć nauczyciel edukacji zdrowotnej?
Nauczyciel powinien łączyć wiedzę o zdrowiu z umiejętnością przekazywania jej w sposób zrozumiały i dostosowany do wieku uczniów. Ważne są cechy takie jak empatia, uważne słuchanie i swoboda prowadzenia rozmów o wrażliwych tematach.
Czy nauczyciel przyrody lub WF-u może uczyć edukacji zdrowotnej?
Tak, nauczyciel posiadający wymagane kwalifikacje do nauczania przyrody lub wychowania fizycznego może prowadzić edukację zdrowotną, nie musi w tym celu dodatkowo kończyć studiów podyplomowych z edukacji zdrowotnej.
Czy nauczyciel edukacji dla bezpieczeństwa może uczyć edukacji zdrowotnej?
Tak, od 1 września 2026 roku nauczyciel z kwalifikacjami do nauczania EDB w danym typie szkoły może prowadzić obowiązkową edukację zdrowotną.
Czy studia podyplomowe z edukacji zdrowotnej wystarczą?
Studia podyplomowe dają kwalifikacje do nauczania edukacji zdrowotnej, jeśli uzupełniają odpowiednie wcześniejsze wykształcenie i przygotowanie pedagogiczne.